การควบคุมความโกรธ : หน้า 187/334

“ถ้าจะมีใครพาเอานางผู้มีนัยน์ตาโตน่ารัก ใบหน้าอมยิ้มนี้ของท่านไป ท่านจะว่าอย่างไร?” พระราชาถามฤาษีด้วยทรงหุ่นกร เกระหาย “มหาบพิตร ถ้ามีใครพานางนี้ไปแล้วความโกรธเกิดขึ้นแก่อาตมภาพ อาตมภาพจะข่มห้ามมัน เสียโดยพลันด้วยเมตตาภาวนา เหมือนฝนห่าใหญ่ชำระล้างธุลีให้หมดไป” พระราชาแม้ทรงสดับคำฤาษีจนรู้ดีรู้ชั่ว แต่ก็ไม่อาจหักห้ามพระทัยในกามารมณ์ได้ จึงทรง บังคับอ้ามาตย์ให้ดุมตัวนักบวชสาวสวยไปยังพระราชนิเวศน์ ฤๅษีฟังเสียงร้องคร่ำครวญของอดีตภรรยา แล้วอดกลั้นความโกรธ ไม่หันกลับไปดู บัดนี้ราชภัยได้บังเกิดขึ้นแล้ว! พระราชารีบวิ่งไปห้องบรรทมด้วยความเร่งร้อน ทรงใช้วิธี การเกลี้ยกล่อมต่างๆ นาๆ ก็ไม่สามารถผูกใจนางไว้ได้ จึงมีรับสั่งให้ขังนางไว้ในห้องบรรทมก่อน ต่อมาตัณหาพระราชาซาลง ทรงดำริว่า.. “นางคนนี้ช่างมีศีลธรรมดีงามเหลือเกิน ไม่ต้องการยศถาบรรดาศักดิ์ ไม่อยากเด่น อยากดังเหมือนใครๆ เขาเลย ส่วนฤาษีนั้นเล่าก็ไม่ได้มองดูเราด้วยความโกรธแค้นเลยแม้แต่น้อย แต่ ก็ไม่แน่นักหรอก! เราจะไปดูให้รู้แน่ก่อนว่า ท่านนั่งทำอะไรอยู่” พระราชาค่อยๆ เสด็จเข้าไปหาฤาษีโดยมิให้มีเสียง ขณะนั้น ฤาษีกำลังนั่งเย็บจีวรไปเรื่อยๆ ไม่ได้มองดูพระราชา พระราชาจึงทรงดำริว่า... “โธ่! ฤๅษีเจ้าเล่ห์ ที่แรกอวดอ้างว่า หากความโกรธเกิดขึ้นก็จะรีบข่มลงโดยเร็ว แต่ตอนนี้ ยังโกรธเราอยู่เลย ไม่ยอมมองเรา ไม่คุยกับเราเสียเฉยๆ” จึงเข้าไปคุยเพื่อจับพิรุธฤาษีว่า.. “ท่านกล่าวอวดอ้างไว้อย่างไรกันหนอ? วันนี้ทำไมทำเป็นไม่เห็นเราเอาแต่นั่งเย็บสังฆาฏิอยู่เล่า” “มหาบพิตร ความโกรธนั้นมีโทษมากมายเพราะมันประกอบกันจนเกิดความพินาศใหญ่หลวง เมื่อความโกรธเกิดขึ้นแล้ว คนนั้นจะไม่เห็นประโยชน์ตนและประโยชน์ของคนอื่นเลย ถ้าความโกรธ ยังไม่เกิดขึ้น คนนั้นย่อมเห็นเหตุการณ์ได้ดี ความโกรธเป็นอารมณ์ของคนไร้ปัญญาที่คิดหักห้ามไม่ได้ คนที่โกรธยังชื่อว่าเป็นศัตรูแก่ตัวเอง หาทุกข์ใส่ตัวโดยแท้ ผู้ที่ถูกความโกรธครอบงำ จะละทิ้งกุศล ประโยชน์มากมายก็จะซัดส่ายกระจายไป เขาจะถูกกิเลสหมู่ใหญ่ที่น่ากลัว บังคับให้ข่มทำลายคนอื่น ให้อยู่ในอำนาจ ไฟเกิดที่ไม้สีย่อมเผาไม้นั้นฉันใด ความโกรธเกิดขึ้นแก่ใคร แม้เขาก็ถูกความโกรธ นั้นแหละ! เผาลนเพราะความแข่งดีของเขา ยศของเขาย่อมเสื่อมไปเหมือนพระจันทร์ข้างแรม ถ้า ความโกรธสงบลงได้ ก็เป็นประดุจไฟไร้เชื้อ ยศผู้นั้นก็จะเต็มเปี่ยมเหมือนพระจันทร์ข้างขึ้น ฉะนั้น” พระราชาสดับคำภาษิตนี้แล้ว ทรงรับสั่งให้อำมาตย์นำนางฤาษีณีมา แล้วตรัสว่า... “ท่านผู้เจริญ! ขอท่านทั้งสองจงดำรงอยู่ด้วยความสุขเถิด ขอท่านอยู่ในอุทยานนี้เถิด ข้าพเจ้า จะช่วยพิทักษ์รักษาโดยชอบธรรมแก่ท่านทั้งสองเอง” 170 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี บาร