ความเศร้าโศกของพระราชา : หน้า 184/334

สักการะอันยิ่งใหญ่ ทรงบรรจุพระธาตุ บูชาพระเจดีย์นั้นอยู่เรื่อยมา พระราชาทรงอาลัยคำนึงถึง พระปัจเจกพุทธเจ้าผู้เป็นเนื้อนาบุญของพระองค์อยู่เสมอมา ไม่ทรงคาดคิดว่าพระปัจเจกพุทธเจ้าที่ พระองค์หวังจะอุปัฏฐากดูแลไปจนตลอดชีวิตนั้น จะต้องมาพบจุดจบเช่นนี้เรื่องนี้ฝังอยู่ในพระทัยลึกๆ เสมอมา.. จนเวลาผ่านไปแล้วหนึ่งปี นายสุมังคละก็ปรากฏตัว! นายสุมังคละอดทนกบดานอยู่หนึ่งปีแล้ว เกิดอยากรู้ความเป็นไปในพระราชวังว่าตอนนี้ พระราชามีน้ำพระทัยเป็นเช่นไร จะปลงพระทัยได้แล้วยกโทษให้ตนได้หรือยัง จึงลอบเข้าไปหาอำมาตย์ คนหนึ่ง ขอร้องให้ช่วยสืบทราบน้ำพระทัยของพระราชาให้หน่อย อำมาตย์รู้สึกเห็นใจนายสุมังคละที่ ต้องระหกระเหินเร่ร่อนมีชีวิตหลบๆ ซ่อนๆ อย่างลำบากจึงรับปากที่จะช่วย รุ่งขึ้นก็เข้าไปกราบทูล พระราชา กล่าวพรรณนาคุณของนายสุมังคละที่ทำมาในอดีตอย่างมากมาย ทว่า พระราชาทำเป็น ไม่ได้ยินเสียเฉยๆ อำมาตย์จึงไม่กล้ากล่าวอะไรอีก และได้กลับมาบอกกับนายสุมังคละว่า พระราชา ทรงไม่พอพระทัย นายสุมังคละจึงรีบหายตัวอย่างไร้ร่องรอยไปอีกหนึ่งปี.. ปีต่อมา.. นายสุมังคละย้อนกลับมาหาอำมาตย์คนเดิมอีกและอ้อนวอนให้ช่วยเช่นเดิม ชีวิต หลบๆ ซ่อนๆ ยากที่จะทนทานผ่านไปได้ จริงๆ อำมาตย์เห็นใจนายอุทยานที่เห็นกันมานาน จึงช่วย เข้าไปกราบทูลเช่นเดิม พระราชาก็ทรงนิ่งไม่รับฟังเช่นคราวก่อน ความรู้สึกแห่งการสูญเสียบุคคลที่ พระองค์ทรงแสวงหามานานตั้งแต่ทรงครองราชย์ใหม่ กว่าที่พระองค์จะได้พระปัจเจกพุทธเจ้าซึ่งอยู่ ในแดนไกลโพ้นยากที่มนุษย์จะดั้นด้นไปได้มา กลับต้องเสียไปอย่างไม่น่าเกิดขึ้น นับเป็นความรู้สึกที่ ยากจะทนทานได้เช่นกัน ดังนั้นนายสุมังคละจึงต้องไปกบดานอีกหนึ่งปี.. ปีที่สามแล้ว คราวนี้นายสุมังคละพาลูกเมียมาด้วย อำมาตย์คิดว่าพระราชาคงมีพระทัย อ่อนลงแล้ว จึงพานายสุมังคละไปยืนที่ประตูพระราชวัง แล้วกราบทูลว่า “นายสุมังคละมาขอพบ พระเจ้าข้า” พระราชารับสั่งให้เรียกเข้ามา พระองค์ทรงทำปฏิสันถารแก่นายสุมังคละ พระองค์ไม่เคยขาด การปฏิสันถาร นี้เป็นราชธรรมเนียมที่ฝังแน่นอยู่ในพระทัยเสมอมา พระองค์ตรัสถามคำถามที่ใคร่รู้ มานานถึงสามปีว่า.. “สุมังคละ! ท่านฆ่าพระปัจเจกพุทธเจ้าผู้เป็นบุญเขตของเราทำไม?” “ข้าแต่พระองค์ผู้สมมติเทพ! ข้าพระองค์มิได้มีเจตนาจะฆ่าพระปัจเจกพุทธเจ้าเลย ข้าพระองค์เข้าใจผิดคิดว่าเป็นกวางจึงยิงลูกศรไปเผอิญวันนั้นมีแขกญาติมิตรสหายมาบ้านข้าพระองค์ เต็มไปหมด ข้าพระองค์ไม่มีอาหารจะเลี้ยงแขกจึงคิดว่า จะไปล่าเนื้อที่พระองค์ไม่ทรงห้ามในอุทยาน มิคาดเลยว่า..พระผู้เป็นเจ้าจะมานั่งสมาธิอยู่บนแผ่นหินหลังร่มไม้นั้น!” พระราชาทรงเข้าพระทัยเหตุการณ์กระจ่าง ความขุ่นข้องหมองใจในนายสุมังคละหายไป หมดสิ้น กลับรู้สึกเห็นใจนายสุมังคละจึงได้ปลอบโยนเขาว่า.. บ ท ที่ 6 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด ขั น ติ บารมี DOU 167