ปัญญาของมิตร : หน้า 260/334

ปัญญาของเพื่อน ผู้เป็นมิตรยินดีในความเจริญของเพื่อน ไม่ยินดีความเสื่อมของเพื่อน หากได้ อาหารอร่อยย่อมระลึกถึงเพื่อน ยินดีอนุเคราะห์เพื่อนคิดว่าทำอย่างไรเพื่อนของเราจะได้ลาภอย่างนี้ บ้าง ภัยตามถึงบุคคลผู้ไร้ปัญญา พูดพล่อยๆ ไม่ปิดบังความรู้ ขาดความระมัดระวัง ไม่พินิจมิตร เทียม ผู้ใดเป็นมิตรเพียงแค่คอยคล้อยตาม มิใช่เป็นมิตรด้วยใจ ผู้นั้นไม่ควรบอกเนื้อความอันเร้นลับ มิตรแท้แต่เป็นคนโง่หรือมิตรมีปัญญาแต่ประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ก็ไม่ควรจะให้รู้ความลับ เหมือนกัน นรชนใดสำคัญว่าผู้นี้มีใจดี แล้วบอกความลับกับคนทราม นรชนนั้นเป็นคนโง่เขลา ทรุดโทรมลงโดยไม่ต้องสงสัย เพราะฉันทาคติ โทสาคติ หรือภยาคตินั้นเอง ผู้ใดปากบอนนับเข้าใน พวกอสัตบุรุษ ชอบกล่าวถ้อยคำในที่ประชุมชน ได้ยินความลับของคนอื่นแล้ว แพร่งพรายใน ท่ามกลางประชุมชนว่า สิ่งโน้นคนโน้นทำ คำนี้คนโน้นพูด นักปราชญ์เรียกคนเช่นนั้นว่ามีปากชั่ว มี ปากเหม็นคล้ายอสรพิษควรระมัดระวังคนเช่นนั้นแต่ไกล ๆ เมื่อบุคคลกลัวความลับจะแตกก็ไม่ควร แพร่งพรายความลับที่สำคัญแม้แก่มารดา บิดา พี่สาว น้องสาว พี่ชาย น้องชาย หรือแก่สหาย แก่ ญาติฝ่ายเดียวกับตน ถ้าภรรยาสาวพูดไพเราะถึงพร้อมด้วยบุตรธิดาห้อมล้อมด้วยหมู่ญาติ จะพึง กล่าวอ้อนวอนสามีให้บอกความลับ เมื่อกลัวความลับจะแตกก็ไม่ควรแพร่งพราย ความลับสำคัญแม้ แก่ภรรยานั้นเช่นกัน บุคคลไม่ควรเปิดเผยความลับเลย ควรรักษาความลับนั้นไว้ให้เหมือนรักษา ขุมทรัพย์ คนฉลาดไม่ควรขยายความลับแก่สตรี ศัตรู และผู้มุ่งอามิส หรือแก่คนผู้หมายล้วงดวงใจ คนมีประมาณเท่าใดที่รู้ความลับที่ปรึกษากัน คนมีประมาณเท่านั้นย่อมขู่ให้บุรุษนั้นหวาดกลัวได้ เหตุนั้นจึงไม่ควรขยายความลับให้ความลับของตนจางหายไปภายในใจของตนผู้เดียวไม่ต้องบอกแก่คน อื่นคนจําพวกใดมีความคิดลี้ลับไม่พูดแพร่งพรายมั่นคงในประโยชน์ตนย่อมเว้นไกลจากอมิตรทั้งหลาย ดุจคนผู้รักชีวิตเว้นไกลจากหมู่อสรพิษ ฉะนั้นบุคคลพึงรังเกียจในศัตรูทีเดียวแม้ในมิตรก็ไม่ควรไว้วางใจ ภัยอาจเกิดขึ้นจากที่ที่ไม่มีภัยได้มิตรย่อมติดโค่นรากได้โดยแท้อย่าพึงวางใจในบุคคลที่ทําการทะเลาะ กันมาแล้ว ผู้ใดดำรงอยู่ด้วยการเตรียมพร้อมอยู่เป็นนิตย์ ผู้นั้นย่อมไม่ยินดีกับศัตรูของตนเลย บุคคล ควรทำตนให้เป็นที่ไว้วางใจของคนอื่น แต่ไม่ควรจะวางใจคนอื่นจนเกินไป บุคคลไม่ควรประทุษร้ายต่อมิตร เพราะผู้ประทุษร้ายมิตรเป็นคนเลวทรามที่สุด จะหาคนอื่น ที่เลวกว่าเป็นไม่มี ถ้อยวาจาใด ทำให้ผู้อื่นได้รับความเสียหายได้ ถึงแม้ว่าจะมีประโยชน์มากก็ตาม บัณฑิตก็ ไม่ควรกล่าวถ้อยวาจานั้น เขาเคยทำความดี ทำประโยชน์ให้มาก่อน แต่ไม่รู้สึกสำนึกในบุญคุณของเขา ภายหลังเมื่อ ตนเกิดเรื่องจำเป็นขึ้นมา ก็จะหาคนช่วยเหลือมิได้ บทที่ 7 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด สั จ จ บารมี DOU 243