ชาดกในหมวดเนกขัมมบารมี : หน้า 77/334

บทที่ 3 ชาดกในหมวดเนกขัมมบารมี หากอุปมาวิถีนักสร้างบารมี เป็นดังวิถีแห่งสงครามที่ต้องปราบปรามเหล่าอธรรม เช่นนั้น เนกขัมมบารมีก็เปรียบได้กับ “ทัพเสนาพิทักษ์” นิสัยต่าง ๆ ในหมวดหมู่ของเนกขัมมบารมี จึงเปรียบเหมือนขุนศึกทั้งหลายที่มีหน้าที่ ตรวจตราป้องกันกองทัพ มิให้ตกเข้าไปในหลุมพราง หรือถูกขังอยู่ในกลข้าศึก ทัพนี้จึงเป็นสัญลักษณ์ แห่ง “อิสรภาพ” ของกองทัพ กามราคะคือข้าศึก กามคุณอันน่าเพลิดเพลินใจเป็นหลุมพราง การถูก ขังคุกแห่งกามคือการถูกจองจำ ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจคือ ช่องทางที่ต้องสกัดกั้นกามอันเป็นเครื่อง ลุ่มหลงบดบังปัญญา กามเป็นเครื่องติดข้องไม่ให้สู่ทางแสวงหาปัญญาเพื่อพ้นทุกข์ ส่วนเนกขัมมบารมี เป็นทางเอื้อต่อการแสวงหาปัญญาบารมี เนกขัมมบารมี เป็นเครื่องบ่มนิสัยรักความสงบทางใจ อันเกิดจากใจที่ปลอดจากกาม รัก การประพฤติพรหมจรรย์ ไม่ชอบให้จิตหมกมุ่นอยู่ในกาม ชนิดยอมตายก็ไม่ยอมเป็นทาสกาม รักสุข ทางใจมากกว่าสุขสัมผัสทางเนื้อหนัง ไม่พันผูกกับเครื่องของภายนอกมีลาภ ยศ สรรเสริญ ความสะดวก สบาย สนุกสนานเพลิดเพลิน การคลุกคลีด้วยหมู่ เป็นต้น ชอบชีวิตที่สันโดษ เรียบง่าย เพื่อมีเวลา แสวงหาความสงบทางใจ หากสั่งสมจนเป็นนิสัย เมื่อเกิดใหม่จะมีจิตใจสูงส่ง น้อมไปในพรหมจรรย์ เห็น ทุกข์โทษภัยของการครองเรือนอยู่เนืองนิตย์ มีจิตปลอดโปร่งในทุกสถาน มีเวรน้อย มีปัญญามาก ไร้ เครื่องข้องใจใด ๆ าเนินอยู่ในวิถีการสร้างบารมีอย่างสบายใจ ชาวโลกล้วนตกอยู่ในกามภพ ฉะนั้นคนทั้งหลายจึงจมปลักอยู่กับเปือกตมคือกาม ผู้ที่สะสม นิสัยแห่งเนกขัมมบารมีจนสวนกระแสกามภพได้ จิตใจจึงถูกยกระดับให้สูงส่งกว่าปุถุชนทั่วไปเป็น อย่างมาก ซึ่งคนเหล่านี้ล้วนไม่ยอมตกเป็นทาสให้กามชักจูงเหมือนคนอื่น ๆ เนื่องเพราะเห็นโทษของ กามว่าเป็นของน่ารังเกียจ ไม่สะอาด ทำจิตให้ใฝ่ลงต่ำ หาแก่นสารมิได้ มีสุขน้อยแต่ทุกข์มากมาย ไม่สิ้นสุด คอยชักจูงให้จิตห่วงหา ชักนำให้ไปติด มักมาก สะสม มากด้วยความคลุกคลี มีเครื่องข้อง กังวลมาก พาให้ออกนอกวิถีการสร้างบารมี ทำให้การสร้างบารมีไม่สะดวกและปลอดภัย เปิดโอกาส ให้กิเลสเข้ามาทําร้ายจิตใจได้อย่างง่ายดาย ดังนั้นจึงมุ่งแสวงหาสาระของชีวิต วางเครื่องกังวลน้อยใหญ่ ไม่เยื่อใยในทรัพย์และชื่อเสียง ชอบวิถีชีวิตเรียบง่าย มักน้อย สันโดษ ไม่ติดลาภสักการะ ไม่คลุกคลี ด้วยหมู่คณะ ไม่มัวสนุกสนานเพลิดเพลิน ยินดีที่สงบสงัดยิ่งนัก ชอบหาความสงบทางใจ ไม่ประมาท ใช้เวลาให้คุ้มค่าหาที่พึ่งในตัว หากนิสัยแห่งเนกขัมมบารมีบกพร่องก็จะถูกกามครอบงำได้อยู่เป็นนิตย์ หากหมกมุ่นมากนัก 60 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี บาร