การกลับคืนสู่ราชสมบัติ : หน้า 253/334

เห็นพระพักตร์พระองค์อีกต่อไปแล้วเชิญพระองค์เสด็จไปเถิด” โปริสาทกล่าวไปพลางร้องไห้น่าเวทนา “สหายโปริสาทเอ๋ยคนทำกรรมหนักหนาสาหัสเช่นพระองค์หม่อมฉันยังแก้ไขได้ แล้วกับ ชาวนครพาราณสีไฉนหม่อมฉันจะฝึกไม่ได้ล่ะ หม่อมฉันจะให้พระองค์กลับเป็นพระราชาอีกครั้งให้ได้ หากทำไม่สำเร็จก็จะแบ่งราชสมบัติของหม่อมฉันออกเป็นสองส่วน ถวายให้พระองค์ครึ่งหนึ่ง” พระเจ้าสุตโสมตรัสอย่างมั่นพระทัยพร้อมกับพรรณนาความสะดวกสบายในพระราชวัง ทุกอย่างเพื่อให้โปรสาทหายกลัวประชาชนทำร้ายจนในที่สุดโปริสาทก็มีจิตใจชื่นบานยินยอมกลับไปกับ พระองค์ พระยาโปริสาทดีใจที่ได้พระสหายดีจึงกล่าวชื่นชมพระสหายไปตลอดการเดินทางว่า.. “พระสหายสุตโสมช่างดีจริง อะไรๆ ที่จะดียิ่งกว่าการคบหากัลยาณมิตรไม่มีเลย ส่วนสิ่งใด ที่จะเลวสกปรกยิ่งกว่าการคบพาลมิตรไม่มีเลย พระจันทร์วันข้างแรมเสื่อมลงทุกวันๆ เราพลันไปคบ คนพาลก็เหมือนดั่งวันข้างแรม เพราะเจ้าคนครัวลามกเลวทรามแท้ๆมันเอาเนื้อมนุษย์มาให้เรากิน เราจึงได้ทําบาปมากมายปานนี้ ผิดกับพระจันทร์วันข้างขึ้นมีแต่เจริญขึ้นทุกวัน ๆ ฉันใด หม่อมฉัน ก็ได้คบหาท่านสุตโสมจึงได้เริ่มทำกุศลกรรมเดินไปตามทางสุคติเช่นนี้” พระยาโปริสาทกล่าวอย่าง ครึ้มอกครึ้มใจเหมือนได้ชีวิตใหม่ กล่าวต่อว่า “ข้าแต่พระองค์เอย น้ำไหลตกที่ดอนย่อมไม่แน่นอนอยู่ได้ไม่ได้นาน การคบหาคนพาลก็ เป็นเฉกเช่นเดียวกันส่วนน้ำตกไหลลงสระเก็บอยู่ได้นานการพบพานคนดีอย่างพระองค์ก็ฉันนั้นนั่นเอง คบคนดีช่างดีจริงแท้ มิตรภาพอยู่ได้ทนนาน ส่วนคบคนพาล มิตรภาพเสื่อมทรามรวดเร็วตั้งอยู่ ไม่นานเลย ธรรมของบัณฑิตกับธรรมของคนพาลช่างห่างไกลกันเสียเหลือเกิน..” พระยาโปริสาทเดินชื่นชมพรรณนาคาถาคุณแห่งกัลยาณมิตรด้วยใจร่าเริงเบิกบานมา จนถึงเมืองพาราณสีอันตระการของตนแล้วพวกทหารพากันปิดประตูเมืองตามคำสั่งของเหล่าอำมาตย์ พระเจ้าสุดโสมขอเสด็จเข้าเมืองโดยลำพังเพื่อไปเจรจาความ ยุวกษัตริย์ทรงทราบพระกิตติศัพท์ของ พระเจ้าสุดโสมที่ขจรขจายไปทั่วทุกแว่นแคว้นถึงความเป็นบัณฑิตของพระองค์ ทรงเสด็จต้อนรับด้วย ความเลื่อมใส พร้อมทั้งอัญเชิญให้พระเจ้าสุดโสมประทับนั่งบนราชบัลลังก์ จากนั้นพระเจ้าสุดโสมได้ ตรัสชี้แจงแก่เหล่าอำมาตย์ว่า.. “บัดนี้! เราได้ให้พระราชาของพวกท่านรับศีลแล้ว พระเจ้าโปริสาททรงกลับพระทัยได้แล้ว ขอให้พระราชโอรสคืนตำแหน่งให้พระบิดาเถิดเพื่อเป็นการกตัญญู” พระเจ้าสุตโสมตรัสสั่งสอนเหล่าอำมาตย์ให้กตัญญูต่อผู้มีคุณที่ชุบเลี้ยงตนมาในอดีต แล้ว ตรัสแก่พระชายาให้เอื้อเฟื้อต่อพระสวามี พร้อมให้โอวาทแก่ทุกคนว่า.. “พระราชาที่เอาชนะคนไม่ควรชนะไม่ชื่อว่าราชา เพื่อนที่เอาชนะเพื่อนไม่ชื่อว่าเป็นเพื่อน ภรรยาที่ไม่กลัวเกรงสามีไม่ชื่อว่าเป็นภรรยา บุตรที่ไม่เลี้ยงมารดาบิดาผู้แก่ชราไม่ชื่อว่าเป็นบุตรคนที่ ขจัด ราคะ โทสะ โมหะ พูดเป็นธรรมนั่นแลชื่อว่าเป็นบัณฑิต ที่ประชุมไม่มีบัณฑิตไม่ชื่อว่าเป็นสภา 236 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี