ความเมตตาและการอยู่ร่วมกัน : หน้า 282/334

กว่าการมีชีวิตอยู่ในฝูงกวางสาขะนั่นเลย” กาลชื่นสุขของกวางทั้งหลายที่ได้รับอภัยทานผ่านไปได้ไม่นาน ชาวบ้านก็คิดอยากกำจัด กวางเหล่านี้เสียเอง เพราะเมื่อกวางได้รับอภัยทานแล้ว ก็เที่ยววิ่งเล่นกัดกินข้าวกล้าของชาวบ้าน อย่างสนุกสนาน จนชาวบ้านต้องเดือดร้อนกันทั่ว ถึงกระนั้นชาวบ้านก็ไม่กล้าฆ่าหรือไล่กวางไป เพราะเป็นกวางพระราชทานอภัย พวกชาวบ้านจึงพากันมาประชุมที่พระลานหลวง กราบทูลความ นั้นแด่พระราชา พระราชาตรัสอย่างจนปัญญาว่า.. “เราเลื่อมใสให้พรแก่กวางนิโครธไปแล้ว ถึงเราจะต้องสูญสิ้นราชสมบัติก็จะไม่ยอมทำลาย ปฏิญาณนั้นท่านทั้งหลายจงกลับไปกันเถิด ห้ามใครทำร้ายกวางทั้งหลายในแว่นแคว้นของเราเด็ดขาด!” กวางนิโครธได้สดับเหตุการณ์นั้นแล้วรีบประชุมหมู่กวางโดยด่วนขอร้องทุกตัวมีให้ไปกินข้าว ของชาวบ้านอีก เหตุการณ์กลับมาสงบสุขดังเดิม ฝ่ายพระราชาก็ทรงตั้งอยู่ในศีลมั่นคง และทรง หมั่นทําบุญทั้งหลายสืบไป.. ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า กวางสาขะครั้งนั้นมาเป็นพระเทวทัต แม่กวางมาเป็นพระเถรี ลูกกวางมาเป็นพระกุมารกัสสปะ พระราชามาเป็นอานนท์ กวางนิโครธมาเป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ กวางนิโครธมีเมตตาเห็นแก่ส่วนรวมมากกว่ารายบุคคล แม้ต้องยอม ให้ตายไปหนึ่งแต่เพื่อรักษาร้อยก็ยอมตัดใจความเมตตาจึงมุ่งถือประโยชน์หมู่มากเป็นสําคัญ ความเมตตาต้องมีให้เสมอกันทั่วหน้า มิใช่รักจนลำเอียงหรือเคืองจนชิงชัง หากแม่กวาง สาวอ้อนวอนขอให้พญากวางยกเลิกกฎที่ส่งกวางไปตาย ถ้าพญากวางใจอ่อนเพราะนางกวางตัวเดียว ก็จะสิ้นความเมตตาในผู้อื่น จนมองข้ามความสุขของทุกตัวไป ในที่สุดทุกตัวก็ต้องกลับมาถูกฆ่า สังหารอีกมากมาย ฉะนั้นหากความเมตตาแปรเปลี่ยนเป็นความใจอ่อน หรือกระทั่งกลายเป็นราคะ ไปฉิบ ก็ให้รีบวางอุเบกขาเสียแล้วตั้งจิตไว้ในเมตตาต่อสรรพสัตว์ให้เสมอกันดังเดิม ดุจดั่งกวางนิโครธที่ กระทั่งเป็นกัลยาณมิตร สอนธรรมแด่พระราชา และเมื่อบริวารของตัวไปก่อเรื่องกับชาวบ้าน ก็ไม่ถืออำนาจที่ได้จากพระราชา แล้วปล่อยให้บริวารได้ใจยังคำนึงถึงชาวบ้านที่เดือดร้อนมากกว่าความสุขของบริวารตนหาทางแก้ไขให้ ชาวบ้านได้เป็นสุข หากรักแต่พวกพ้องของตนจนไปเดือดร้อนพวกอื่น นับว่าเป็นคนเห็นแก่ตัว ไร้ ความเมตตา เพราะยังไม่ปรารถนาให้ผู้อื่นมีความสุข นอกจากจะนึกถึงพรรคพวกของตนแล้ว ยังคำนึงถึงความสุขของสัตว์ทุกชนิด “นิสัยเกื้อกูลต่อทุกคน, ปรารถนาดีต่อผู้อื่นโดยทั่วกัน ไม่เลือกที่รักมักที่ชัง, ใจกว้างขวาง, ไม่แบ่งพรรคแบ่งพวก, ไม่รักแต่พวกพ้องตนและยอมตายก็ไม่ยอมหยิบยื่นทุกข์ให้ผู้อื่น” ทั้งหมด นี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่ มีที่นับเนื่องเข้าในเมตตาบารมี d ท บ ท ที่ 9 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด เ ม ต ต า บ า ร มี DOU 265