วิถีนักสร้างบารมี : หน้า 41/334

จากชาดกเรื่องนี้ ฤๅษีต้องอดอาหารโดยไม่คำนึงถึงความตาย แม้หาอาหารใหม่ได้ก็ไม่ยอม ผ่อนปรนให้ตนเอง เห็นศีลเป็นแก่นสารของร่างกายมากกว่าอาหาร ทำให้ทานบารมีของตนบริสุทธิ์ การให้ทานลักษณะนี้ แต่ละครั้งเท่ากับสละเอาชีวิตเข้าเป็นเดิมพัน ต้องใช้กำลังใจที่ต่อเนื่องมากกว่า การทุ่มชีวิตเพียงคราวเดียว หากกำลังใจไม่มากพอก็ทำไม่ได้ทุกครั้ง หากฝึกนิสัยได้ถึงระดับนี้ ก็เป็นที่ป้องกันตลอดการเวียนว่ายตาย เกิดมาสร้างบารมีว่าความตระหนี่จะมาเกาะกุมใจได้ยากยิ่ง เสบียงในวันหน้าจะพอหล่อเลี้ยงการสร้างบารมีอื่น ๆ ให้สะดวกไปตลอดเส้นทาง เพราะเหตุให้เกิด เสบียงฝังอยู่ในใจแนบแน่นแล้ว “นิสัยรักการให้แน่นแฟ้นโดยไม่เห็นแก่กิน ไม่เห็นแก่ชีวิต และให้ทานได้ต่อเนื่อง โดยกำลังใจไม่ตก” จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในทานบารมี 1.8 เกี่ยวหญ้าพลิกวิกฤต สาเหตุที่ตรัสชาดก ณ พระวิหารเชตวัน พระทศพลตรัสแก่ท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐีว่า โบราณบัณฑิตทั้งหลาย ห้ามท้าวสักกเทวราชที่มาขัดขวาง แล้วยังให้ทานได้ เมื่อเศรษฐีทูลอาราธนา แล้วจึงทรงนำเรื่องในอดีตมาสาธกดังต่อไปนี้ ในอดีตกาล ณ เมืองใหญ่แห่งหนึ่ง มีเศรษฐีนามว่า วิสัยหะ มีอัธยาศัยชอบทำทาน ยินดียิ่งที่ ได้ให้ทาน จึงสร้างโรงทานมากมาย บริจาคทรัพย์วันละหลายแสนอยู่ทุกวัน ทานบารมีของท่านมีมาก จนกระทั่งยังเหนือล้ำยิ่งกว่าท้าวสักกเทวราชัน ก็ทันใดนั้นเอง ท้าวสักกะทรงหวาดระแวงว่า นี่บารมี ใครกันหนอ? ที่จะทำให้พระองค์พ้นจากตำแหน่งได้ เมื่อตรวจดูเห็นเป็นเศรษฐีนี้เอง ทรงดำริว่า... “วิสัยหเศรษฐีแผ่น้ำใจกว้างขวางให้มหาทานมากมายเช่นนี้ ชาวโลกก็ไม่ต้องทำไร่ไถนากัน แล้ว หากเขาต้องการมาเป็นท้าวสักกะเหมือนเรา แล้วเราจะทำอย่างไร? ตอนนี้เราอย่างน้อยพอจะ ทำลายทรัพย์สินของเศรษฐีให้หมดสิ้นไปได้ ก่อนที่เศรษฐีจะได้บารมีมากไปกว่านี้!” ตำแหน่งอันทรงเกียรติช่างหอมหวานชื่นใจ ยากที่ใครจะคิดสละให้ผู้อื่นครอบครอง ท้าวสักกะ ก็ไม่ต่างกัน ทรงลืมบาปบุญคุณโทษโดยไม่เห็นความเดือดร้อนของผู้อื่น จนพระองค์เปลี่ยนไป กลาย เป็นโจรปล้นทรัพย์! เศรษฐีก็กลับกลายเป็นยาจกไปในชั่วพริบตา โรงทานทั้งหมด ข้าวของในบ้าน กระทั่งข้าวเปลือกแม้สักเม็ด ไม่มีอีกแล้ว! ข้าทาสกรรมกรหายไปหมดอย่างไร้ร่องรอย ทุกผู้คนต่าง คล้ายตายจากไปหมดสิ้น เศรษฐีพลันพบเห็นว่ายังเหลือภรรยาอยู่ ทั้งคู่เหม่อมองความว่างเปล่า อย่างฉงน แม้จิตใจจะสับสนแต่ก็นึกถึงแต่บุญคิดในใจว่า ยิ่งเป็นแบบนี้ยิ่งขาดการให้ทานไม่ได้ เด็ดขาด จึงกล่าวกับภรรยาว่า.. “นี่แม่! ในบ้านพอเหลืออะไรบ้างไหม จะได้เอาไปทำทาน” "วิสัยหชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 58 หน้า 647-654 24 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี