ความยินดียินร้าย : หน้า 308/334

“ความยินดียินร้าย” เป็นอุปสรรคต่อนิสัยให้ใจเป็นกลาง ดังคำเทศนาของพระเดชพระคุณ พระมงคลเทพมุนี(สด จนฺทสโร)ที่ได้เทศนาไว้ว่า.. “ถึงเวลาเราดีๆ อยู่ความดีใจเสียใจนี่แหละ ตีอกชกใจ กินยาตาย โดดน้ำตาย ผูกคอตาย ดีใจเสียใจนี่มันเต็มขีดเต็มส่วนของมันเข้า บังคับอย่างนี้ เพราะฉะนั้นความดีใจเสียใจนี่เป็นมารร้าย ทีเดียว ..ถ้าว่าทำใจให้สบาย ให้ชื่นมื่นให้เย็นอกเย็นใจ สบายใจ จะมั่งมีดีจนอะไรก็ช่าง ทำใจให้เบิกบาน ไว้ ทําใจสบายไว้ ร่างกายมันก็ชุ่มชื่นสบาย ไอ้ดีใจเสียใจมันฆ่ากายมนุษย์อย่างนี้” “นิสัยมักเห็นโทษความหวั่นไหวว่าเป็นของทุกข์ร้อน, ชอบใจที่สงบ ราบเรียบ, สลัด อารมณ์, ไม่ชอบยินดียินร้ายให้ใจซัดส่ายไปมา, มีใจเสมอกันในสุขและทุกข์ และเห็นโลกธรรม กระจ่างอยู่ในใจ” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในอุเบกขาบารมี 10.2 ลิงสงบใจพลิกวิกฤติ' สาเหตุที่ตรัสชาดก ภิกษุนั่งสนทนากันในธรรมสภาถึงพระปัญญาของพระทศพล พระตถาคต เสด็จมาทรงทราบความนั้นแล้วตรัสว่า มิใช่แต่บัดนี้เท่านั้น ถึงในกาลก่อน ตถาคตก็ฉลาดในอุบาย เหมือนกันแล้วทรงนำเรื่องในอดีตมาตรัสเล่าดังนี้ ในอดีต มีลิงตัวหนึ่งปกครองฝูงลิงจำนวนมากในป่าชนบท คราวหนึ่ง ฝูงลิงคิดอยากกินผล มะพลับในเขตแดนชาวบ้าน จึงพากันไปขออนุญาตหัวหน้า หัวหน้าลิงห้ามปรามมิให้ไป เพราะไหน เลยจะไม่มีอันตราย แต่ฝูงลิงจะขอไปตอนเที่ยงคืน ต่างพากันมาอ้อนวอนจนหัวหน้าใจอ่อน หัวหน้า จึงอ่อนใจยินยอมอนุญาต ครั้นพอตกดึก พวกลิงพากันไปรุมกินผลไม้ หัวหน้าลิงคอยดูแลความปลอดภัยให้ แต่พาลมี ชายคนหนึ่งออกมาอุจจาระกลางดึก ชายนั้นเหม่อมองท้องฟ้าดูดาว แต่กลับเห็นลิงเต็มฟ้า ทั้งยังรู้ว่า มิใช่ดาวลิง! จึงรีบตะโกนบอกคนในหมู่บ้านว่า.. “เฮ้! เฮ้! พวกลิงมารุมกินผลไม้กันหมดแล้ว” ชาวบ้านเร็วปานลมพัดคว้าธนู ถือหอกพร้อมอาวุธต่าง ๆ มาล้อมบริเวณที่ฝูงลิงอยู่ไว้หมดสิ้น ต้นไม้อยู่โดดเดี่ยวกลางทุ่ง ฝูงลิงไร้ต้นไม้ไหนเลยจะรอดได้ ดูท่า นอกจากลิงจะเหาะได้แล้ว นอกนั้น ไม่เห็นทางรอดเลย.. รุ่งเช้าแล้ว ชาวบ้านเห็นลิงถนัดชัดเต็มตา ฝูงลิงนับหมื่นก็เห็นชาวบ้านถนัดชัดเต็มตาเช่น กันโดยเฉพาะอาวุธในมือ ลิงทั้งฝูงต่างตกใจกลัวตาย ยืนตัวสั่นงันงกทั่วหน้า สถานการณ์ตอนนี้คับขันมากแล้ว ท่าทางชาวบ้านจะเริ่มลงมือแล้ว หัวหน้าฝูงจำต้องสงบ 'ดินทุกชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 57 หน้า 151- บ ท ที่ 10 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด อ เ บ ก ข า บ า ร มี DOU 291