การอยู่ร่วมกันในหมู่คณะ : หน้า 69/334

พระฤๅษีทั้งสองอยู่สมัครสมานกันแน่นแฟ้นยิ่งกว่าเก่าก่อน ได้พากันรอนแรมสู่ป่าหิมพานต์ ต่อมาคันธารฤๅษีบอกกสิณบริกรรมแก่วิเทหฤาษี เพียงไม่นานเท่านั้น วิเทหฤาษีก็ทำอภิญญาและ สมาบัติให้เกิดขึ้นมาได้ ในที่สุดแห่งอายุขัยก็ได้ไปพักที่พรหมโลกด้วยกัน ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า วิเทหราชาในครั้งนั้นได้มาเป็นพระอานนท์ ส่วนคันธารราชา มาเป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ เมื่อบุคคลอยู่ร่วมกันความเห็นอาจไม่ตรงกัน จึงทำให้เคร่งครัดในศีลไม่ เท่ากัน ศีลข้อหลักมีถูกผิดชัดเจนควรรับปฏิบัติโดยพร้อมเพรียงและตักเตือนให้ประพฤติตรงกันได้ ควรยอมให้เตือนกันโดยเห็นแก่ความงดงามถูกต้องของหมู่คณะ ดังพุทโธวาทที่ว่าความพร้อมเพรียง ของหมู่ให้เกิดสุข ในเรื่อง ฤาษีศิษย์มิได้มีนิสัยทุศีล จึงยอมรับผิดเพื่อมุ่งเอาดีมากกว่าเอาชั่ว มีใจใฝ่ สะอาดมากกว่าสกปรก ยอมคลายทิฏฐิได้แล้ว ใจก็ปลอดโปร่ง สมาธิตั้งมั่นรวดเร็ว เมื่อไม่มีความ คับแค้นใจก็ได้บรรลุฌานอย่างง่ายดายในเวลาไม่นาน ในทางกลับกัน ผู้มีปกติทุศีล เมื่อถูกให้สติแม้โดยอ้อมนิดหน่อยก็โกรธขัดเคือง เหมือนคน มีบาดแผลเหวอะเรื้อรัง แม้ถูกลมรำเพยเพียงนิดก็เจ็บแสบคันทั้งนี้เพราะมีจิตใจอ่อนแอปวกเปียกต่อสิ่ง เย้ายวนต่างๆ นานาใจที่อ่อนแอเช่นนี้จึงไม่มีพลังพอที่จะสามารถควบคุมกิเลสในใจตนได้เวลาถูกเตือน จึงมักโกรธเป็นปกติบุคคลเช่นนี้หากอยู่หมู่คณะใดจะเป็นผู้มีนิสัยเห็นแก่ตัวฝังแน่นอยู่ในสันดานเมื่อได้ ตกลงใจมาร่วมสุขร่วมทุกข์กับทุกคนในหมู่คณะแล้วก็ยังไม่คำนึงถึงความงดงามและความเดือดร้อน ร่วมกันของหมู่คณะคิดแต่ว่าเรื่องของตน ไม่เกี่ยวกับใคร โดยไม่คิดว่าหมู่คณะเสื่อมเสียอย่างไร และ ยิ่งไม่คิดว่าทุกคนในหมู่คณะจะเดือดร้อนและเสื่อมประโยชน์อย่างไรจากการกระทำของตน ผู้เช่นนี้ จึงไม่คิดรับผิดชอบต่อหมู่คณะ พร้อมตลอดเวลาที่จะละทิ้งหมู่คณะ และทุกคนในคณะเมื่อภัยมา เพราะตอกย้ำอยู่แต่ว่าเป็นเรื่องของตน ไม่เกี่ยวกับใคร ผู้ไร้วินัยทำให้ผู้รักวินัยอยู่ไม่เป็นสุข ฉันใด ผู้ทุศีลก็เบียดเบียนผู้มีศีลให้อยู่ไม่เป็นสุข ฉันนั้น การมีศีลจึงช่วยป้องกันผู้รักศีลจากสั่งอกุศลมารบกวนใจ และป้องกันอาสวะที่จะเกิดในหมู่คณะ “นิสัยรักความดี เห็นแก่ความดี, ยอมให้ตักเตือนแก้ไข, รังเกียจความสกปรกในใจ, รักธรรมวินัยยิ่งกว่าชีวิตตน และควบคุมจิตใจให้ดีงามได้” จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่ นับเนื่องเข้าในศีลบารมี 2.7 ภาษิตหมวดศีลบารมีที่มีมาในชาดก ธรรมดาของคนรักศีลจะมีอยากแปดเปื้อนการกระทำที่แหนงแคลงใจ ประพฤติไม่สะอาด 52 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี