ชาดก วิถีนักสร้างบารมี : หน้า 168/334

พระปัจเจกพุทธเจ้าก็หมดความที่จะเอ่ยคําสอนใดกับความดื้อเช่นนี้ได้อีก จึงกล่าวทิ้งท้ายก่อนจาก ไปว่า.. “ท่านไม่รู้ถึงความใหญ่หลวงแห่งพระปัจเจกพุทธเจ้าและความใหญ่โตแห่งคุณของเรา ถ้า ท่านสามารถทำได้ก็เหาะไปในอากาศให้ได้เหมือนกับเราสิ” แล้วพระปัจเจกพุทธเจ้าก็เหาะไปในอากาศโปรยฝุ่นที่เท้าลงบนชฎาของฤาษี กลับสู่ป่า หิมพานต์ตามเดิม ฤๅษีเห็นพระปัจเจกพุทธเจ้าเหาะไปได้ก็เกิดความสลดใจคิดว่า “ท่านผู้นี้ก็เป็นสมณะมีร่างกายหนักเหมือนกับเรา แต่สามารถเหาะไปในอากาศได้เหมือน อย่างปุยนุ่น ส่วนตัวเรามีแต่ความอวดดีถือตัวเลยมิได้ก้มกราบเท้าพระปัจเจกพุทธเจ้าผู้มีคุณธรรม ถึงปานนี้ ไอ้ความถือตัวนี้มันจะไปมีประโยชน์อะไรเล่า! ศีลและความประพฤติต่างหากที่เป็นใหญ่ใน โลก หากความถือตัวของเรายังเจริญอยู่อย่างนี้ต่อไป มันจะพาเราไปนรกแน่! ถ้าวันนี้เรายังข่มมานะนี้ ไม่ได้ก็จะยอมตายมันตรงนี้แหละ!” ฤาษีเข้าอาศรมจำศีลข่มมานะ นั่งบนพื้นกระดานเรียบเก่าๆ เลิกเจ้าสำรวย เจริญกสิณทำ อภิญญา 5 สมาบัติ 8 ให้เกิดขึ้นได้ ละโลกแล้วก็ไปพักที่พรหมโลก ส่วนสัตว์เหล่านั้นก็ข่มนิสัยเสีย ของแต่ละตัวได้ด้วยใจที่เด็ดเดี่ยว ฝืนทนเอาชีวิตเข้าแลกจนทำได้สำเร็จ ละโลกแล้วก็ไปพักเสวยสุข อันยาวนานในสวรรค์ด้วยกันทั้งหมด ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า นกพิราบครั้งนั้นมาเป็นอนุรุทธะ หมีมาเป็นกัสสปะ หมาจิ้งจอกมาเป็นโมคคัลลานะ งูมาเป็นสารีบุตร ดาบสมาเป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ ฤๅษีแม้ฝึกนิสัยดีมาข้ามชาติก็ยังพลาดมีทิฏฐิมานะจนมิอาจคลายได้ ต่อเมื่อเกิดความสลดใจจึงยอมคิดแก้ไข หากมิใช่ฤาษีฝึกฝนนิสัยมาอย่างดี ถึงแม้เกิดสลดใจก็หักใจ เลิกความชั่วไม่ได้อยู่นั่นเอง เพราะมิได้ฝึกตัดใจจากสิ่งเหล่านี้จนชำนาญ ผู้ที่ฝึกตามใจกิเลสเรื่อยไป จนเป็นนิสัย มีผลให้จิตมีเยื่อใยผูกพันกับกิเลส อาลัยอาวรณ์มันอยู่ร่ำไป ติดอาลัยได้ยากยิ่ง ดังนั้น นักสร้างบารมีควรฝึกมิให้พัวพันอยู่กับกาม ลาภสักการะ ละอวดดื้อถือทิฏฐิให้เป็นนิสัยติดไปชาติใดที่ พลั้งเผลอกระทำบาปก็จะหวนกลับมายึดถือธรรมได้ง่าย เพียงแค่สลดใจได้คิด ก็พลิกชีวิตกลับมาดี ดังเดิม ดังเช่นฤๅษีท่านนี้นั่นเอง “นิสัยรักการฝึกตัว, เพียรพยายามแก้นิสัย และฝืนใจจากสิ่งยั่วยวน” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็น นิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในวิริยบารมี บ ท ที่ 5 5 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด วิริยบารมี DOU 151