การประพฤติธรรมของพระราชา : หน้า 142/334

ข้าแต่เสด็จพ่อ! ขอพระองค์จงทรงประกอบความเพียร รักษาทรัพย์ที่รวบรวมไว้ อย่าได้ทำลาย ทรัพย์สินด้วยการงานอันไม่สมควร ขอพระองค์จงทรงประพฤติธรรมในพระราชบิดา พระราชมารดา ในพระราชโอรสและ พระมเหสี ในมิตรอำมาตย์พลนิกาย ในราษฎร ในสมณะทั้งหลาย และในหมู่สัตว์ทั้งหมดเถิด ครั้น ทรงประพฤติธรรมในโลกนี้แล้ว จักเสด็จสู่สวรรค์ บิดาควรห้ามบุตรธิดาจากความชั่วก่อนแล้วให้ตั้งอยู่ในกรรมดี ให้เล่าเรียนศิลปวิทยา มอบ ทรัพย์ให้ชื่อว่าประพฤติธรรมในบุตรธิดา สามียกย่องนับถือภรรยา ไม่ประพฤตินอกใจ มอบความเป็น ใหญ่ให้ ให้เครื่องประดับ ชื่อว่าประพฤติธรรมในภรรยา พระราชาสงเคราะห์มิตรและอำมาตย์ด้วย สังคหวัตถุ 4 ไม่แกล้งกล่าวให้คลาดจากความจริง ชื่อว่าประพฤติธรรมในมิตรและอำมาตย์ พระราชา พระราชทานสิ่งที่ควรพระราชทานแก่พาหนะ เช่น ช้าง ม้า เป็นต้น แก่พลนิกาย ทำการเชิดชูไม่ใช้ช้าง ม้าในเวลาแก่ ชื่อว่าประพฤติธรรมในพาหนะและพลนิกาย พระราชาไม่บีบคั้นราษฎรด้วยอาชญาและ ส่วยอากร ชื่อว่าประพฤติธรรมในราษฎร พระราชาพระราชทานจตุปัจจัยแก่สมณะทั้งหลาย ชื่อว่า ประพฤติธรรมในสมณะ พระราชาพระราชทานอภัยแก่สัตว์ทั้งปวง ชื่อว่าประพฤติธรรมในหมู่สัตว์ ธรรมที่บุคคลประพฤติแล้วย่อมนำความสุขมาให้ พระอินทร์ ทวยเทพและหมู่พรหมไป ทิพยสถานได้ก็ด้วยธรรมอันตนประพฤติดีแล้วทั้งนั้น ข้าแต่บรมกษัตริย์ พระองค์แม้จะต้องสละ พระชนม์ชีพก็อย่าทรงประมาทในธรรม พระองค์โปรดคบหาสมาคมกับคนมีปัญญาเป็นนิตยกาลเถิด จงเป็นผู้มีกัลยาณธรรม พระองค์ทรงทราบความข้อนั้นแล้ว จงทรงปฏิบัติให้ครบถ้วนเถิด” นกแขกเต้าแสดงธรรมจบลง มหาชนโห่ร้องปีติยินดีในธรรมอันอัศจรรย์ครบถ้วนบริบูรณ์ พระ ราชาทรงยินดีพระทัย ตรัสเรียกอำมาตย์มาปรึกษา แล้วทรงมอบตำแหน่งมหาเสนาบดี นับแต่นั้นมา นกทั้งสามได้อนุศาสน์พร่ำสอนอรรถและธรรมถวายแด่พระราชา พระราชา ทรงตั้งอยู่ในโอวาท ทรงบำเพ็ญบุญกุศลสม่ำเสมอได้มีสวรรค์เป็นที่ไป อำมาตย์ทั้งหลายเมื่อจัดการ ถวายพระเพลิงพระบรมศพของพระราชาแล้วก็แจ้งแก่นกทั้งสามว่า พระราชาทรงทำราชพินัยกรรม ยกเศวตฉัตรให้แก่นกแขกเต้า แต่นกไม่ต้องการราชสมบัติ ได้แนะนำเหล่าอำมาตย์ให้จารึกหลัก การวินิจฉัยข้อธรรมลงในสุพรรณบัฏแล้วกลับเข้าสู่ป่า โอวาทนั้นได้สั่งสอนชาวชมพูทวีปอยู่ตลอดถึง 40,000 ปี จนมนุษย์ในยุคนั้นประพฤติธรรมกันทั้งชมพูทวีป ละโลกแล้วก็ไปสวรรค์กันนับไม่ถ้วน.. ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า พระราชาครั้งนั้นมาเป็นพระอานนท์ นางนกกุณฑลินมา เป็นนางอุบลวรรณา นกเวสสันดรมาเป็นพระสารีบุตร นกชมพุกะมาเป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ ผู้ฝึกคุณธรรมมาดีข้ามชาติ ปัญญาย่อมดีไปด้วย เพราะสอนตักเตือนตนเอง ได้ ส่วนผู้ที่ฝึกคุณธรรมมาไม่ดี ย่อมมีปัญญาทรามตามไปด้วย เพราะแม้รู้ธรรมะแต่ก็สอนตัวเองไม่ได้ บทที่ 4 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด ปั ญ ญ า บ า ร มี DOU 125 บ