วิจารณ์ธรรมแปลภาค ๑ ตอนที่ ๒ (ตอนจบ) : หน้า 107/329

ประโยคสรุป - วิจารณ์ธรรมแปลภาค ๑ ตอนที่ ๒ (ตอนจบ) หน้าที่ 107 ขึ้นและลักษณะทีเปรไป จึงเห็นความเกิดและความเสื่อมแห่งขันธ์ ทั้งหลาย อันใด อันนี้เป็นเห็นความเกิดและความเสื่อมโดยมุนาข้อของ เธอ เพราะว่าลักษณะทีเกิดขึ้นก่อนเป็นอุปจิตติเหน่นั้น และ ลักษณะทีเปรไปอ่อนมีในบังคับนะ [สังจะปรากฏ]> เหตุนี้ เมือพระโยคี้นเห็นความเกิดและความเสื่อมโดยส่วนสอง คือโดยปัจจัย ๑ โดยขณะ ๑ ดังกล่าวมาจะ่นี่อยู่ ด้วยการเห็นความ เกิดขึ้นโดยปัจจัย สมุทิจิกเป็นอุปปรากฏ เพราะมาหยังรู็จับอุโฆษก ด้วยการเห็นความเกิดขึ้นโดยขณะ ุ ทุกข์ลักษณ์เป็นอุปปรากฏ เพราะ หยั่งรู้ชัดทุกข์ ด้วยการเห็นความเกิดขึ้นโดยขณะ นิรโธลักษณ์เป็น อับปรากฏ เหตุหยั่งรู้ความไม่เกิดขึ้นแห่งสิ่งที่มีในขณะทั้งหลายเพราะ ความไม่เกิดขึ้นแห่งปัจจัย ด้วยการเห็นความเสื่อมโดยขณะ ทุกข์ ก็เป็นอุปปรากฏอีกแหละ เพราะหยั่งรู้มรณะทุกข์ ส่วนการเห็นความ เกิดขึ้นและความเสื่อมไป (ทั้งโดยปัจจัยและโดยขณะ) แห่งพระโโยคั้น อันใด อันนี้เป็นโลภยธรรม เพราะเหตุนี้ มรดกัลลักเป็นอ่อน ปรากฏ เพราะกำลังสัมโมทะในมรรคันเสด็จได้ [ปฏิจจาสูปบทและปฏิจจสมุปบาทธรรมปรากฏ] อันนี้ ด้วยการเห็นความเกิดขึ้นโดยปัจจัย อนุโลมปฏิจจาสูปบท ก็เป็นอุปปรากฏแก่พระโโยคั้น เพราะหยั่งรู้ว่า "เมื่อสิ่งนี้มี สิ่งนี้ย่อมมี"