กฎเกณฑ์การเรียงประโยค ๕۷ : หน้า 73/374

กฎเกณฑ์การเรียงประโยค ๕๗ เชฐโจ้ เชฐโจ้ว หุตวา กนิฏฺโจ กนิฏฺโจ หุตวา ปติสูติ คณิสิฐ ฯ (๘๖๖๐) ลักษณะที ๓ ลักษณะกิริยาปรนัยอีกลักษณะหนึ่ง ซึ่งแตกจากลักษณะทั้งสองข้างต้น คืออนแรกประธานทำกิริยาร่วมกันมา และหยุดลง ตอนหลังประธานเหล่านั้นต่างก็แยกไปทำกิริยาของตนต่างหาก แต่ไม่ได้กลับมาทำกิริยาร่วมกัน เหมือนลักษณะที่ ๒ ประโยคล่าสุดลงตรงกิริยา ของใครของมัน เหมือนในลักษณะที่ ๑ แต่แทนที่กิริยาปนัยจะอยู่ตรงกิริยาสุดท้ายก่อนแยกกันเหมือนในลักษณะที่ ๑ กลับเป็นตัวกิริยาสุดท้ายของประธานที่แยกตัวออกมาแต่ละตัวเหมือนในลักษณะที่ ๒ ลักษณะที ๓ นี้เป็นที่ตั้งแห่งความจงใจอยู่ พบตัวอย่างมือในเรื่อง อุปสกภูม ภาค ๕ ดังนี้ : วิสาข อิมส สตุตาน ชาติอาทิโย นาม ทนุเหตุกตโปลาสิษสา ชาติ ชราย สนติฎี เปสุตวา ชรา พุทธิโน สนติฎก์ ฯปฯ (๕/๕๕) เรื่องกิริยาปรนัยนี้ นักศึกษาพึงทำความเข้าใจให้เป็นพิเศษ เพราะเป็นกิริยาพิเศษมีไม่มากนัก แต่ควรได้ศึกษาให้ถ่องแท เพื่ออรรถรสของภาษา หากมีความสงสัยว่าจะทราบได้อย่างไรว่า ประโยคไหนเป็นประโยคกิริยาปรนัย มีหลักสังเกตอยู่ ๒ ประการ คือ