ปรัชญา - วิถีธรรมแปลก ภาค ๓ ตอน ๑ : หน้า 188/405

ปรัชญา - วิถีธรรมแปลก ภาค ๓ ตอน ๑ หน้า 187 อนัตตาเป็นปัจจุปปัณณะ ส่วนที่ว่าอัปปิยะสัมปโยคเป็นทุกข์ พึงทราบว่า เพราะเป็นที่ตั้งแห่งทุกข์ เหตุนี้นักปราชญ์จึงกล่าวคำประพันธ์นี้ไว้ว่า ทิวาน อุปโยค ทุกข์ ๆ ไป ๆ อุปโยค สมาทิโม เพราะพบคนที่เกิดขึ้นว่า ที่เเกิดกี้มีขึ้นในใจ ต่อไปทุกข์เกิดแต่การทำร้ายเขาเข้า (ด้วยกายและวาจา) กิริยานับไกลย (ของบุคลากร) ในโลกนี้ (ด้วย) เหตุใด เพราะเหตุนี้ การพบปะกับสิ่งที่เกิดขึ้นนั้น พึงทราบว่าพระมหาเจ้า ตรัสว่า เป็นทุกข์ เหตุว่าเป็นที่ตั้งแห่งทุกข์ (คือทั้งทางใจและทางกาย) นี้เป็นวินิจฉัยในอัปปิยะสัมปโยคทุกข์ [ปิโยวิปโยค ทุกข์] ความพลังพรากของสัตว์และสิ่งจบทั้งหลายที่ชอบใจ ชื่อว่า ปิโย-วิปโยค ปิโยวิปโยคนี้ มีความพรากจากวัตถุที่เป็นลักษณะ มีอันยังความโลกให้เกิดขึ้นเป็นระยะ มีความเสียหายไปเป็นปัจจุบัน ส่วนที่ว่า ปิโยวิปโยค เป็นทุกข์ พึงทราบว่า เพราะเป็นที่ตั้งแห่งทุกข์ คือความทุกข์ ทำเหตุนี้นักปราชญ์จึงกล่าวคำประพันธ์นี้ไว้ว่า อนัตตินวิโยค ฯ ปป ฯ ปม ปิโยวิโยค คนเจลาทั้งหลายผู้เพียรแปลด้วยครโค เพราะ พลังพรากจากสัตว์และสิ่งจบที่รักมาภัยและทรัพย์