ทฤษฎีสมมุติฐานกาสำคัญ : หน้า 73/450

ประโยค - ทฤษฎีสมมุติฐานกาสำคัญ - หน้า 73 สงเสทิสถิติสึกขาบที่ ๕ สัญญาจิตสิกขาขวรรณะ สัญญาจิตสิกขาขว่าตา เตน สมยน พฤหัส ภวา เป็นดัง ข้าพเจ้าจะกล่าวต่อไป :- ในสัญญาจิตสิกขาขบวนั้น พึงทราบวินิจฉัย ดังนี้ :- [ แก้ธรณีบูรณบัญญัติเรื่องพระอุทัย ] บทว่า ปญฺญตา ได้แก่ ผู้ประกอบด้วความเป็นผู้พลาด คือผู้มี ปญฺญาเป็นเครื่องดำเนินไป. บทว่า พุทฺธตา ได้แก่ ผู้ประกอบด้วยความเป็นผู้สามารถ คือ เป็นผู้รู้ขอบาย ผู้กล้าหาญ. บทว่า เมตฺตา ว่า เป็นผู้ประกอบด้วยปัญญาทำให้คนอื่น เห็นแล้วเห็นแล้วเห็น. บทว่า ทุกขา คือ เป็นผู้เฉยชาเหล่าม. บทว่า อนุตตา คือ เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยความอับอั้นมั่นเพียร บทว่า ฉฺโนวา แปลว่า เหมาะสม. บทว่า กสิฺม วิย มืฉรบายนว่า ดูเหมือนจะเป็นการยาก คือ ดูจะเป็นความเสีย ดูจะเป็นข้อที่น่าละอายแก่พวกข้าที่เจ้า. สองบทว่า กามวิภาย วตฺติ ความว่า การจะพูดเพราะเหตุ แห่งเด็กหญิงว่า " พวกท่านรังเกียจเด็กหญิงนี้ไป " ( ดูเป็นการยาก).