การวิเคราะห์การไม่อยู่ของพระองค์ในพระไตรปิฎก : หน้า 279/450

ประโยค(ตอน) - รูปองค์สมเด็จพระปาสาตกแม่ ภาค ๑ - หน้าที่ 278 ลักษณะแห่งการไม่อยู่ปรากฏ (ใครจิวิร) ต่อคำว่า คโม เอกปญฺโญ เป็นต้นนั้นไป พระผู้พระภาคเจ้าเมื่อทรงขยายบท มาติกา ๑๕ บทเหล่านั้นนั่นแล ให้พิจารณาตามลำดับ จึงตรัสว่า "คโม เอกปญฺโญ นาม" เป็นต้น ในคำว่า คโม เอกปญฺโญ นั้น มี วินิจฉัยดังนี้:- พระราชวังของพระราชา พระองค์หนึ่ง หรือ บ้านของนายบ้าน คนหนึ่ง ชื่อว่าบ้านของตระกูลเดียว มทวา ปลุกจิตโต มีความว่า ล้อมแล้วด้วยกำแพง ด้วยรั้ว หรือด้วยคุณ อย่างใดอย่างหนึ่ง. ท่านแสดงความที่บ้านของตระกูลเดียว มีอยู่จากเดียวด้วยคำมี ประมาณเพียงเท่านั้น. สองบทว่า อนุโดคาม วุจฺฉูพฺพ มีความว่า วิญฺญูจะเก็บ จิวรไว้ในบ้านนี้แล้ว ให้อุปฐานในที่ซึ่งตนชอบใจในแถวบ้าน ยอมควร. ด้วยบทว่า อปริกฺขิโต นี้ ท่านแสดงความที่บ้านนั้นนั่นแล มีอุปารํต่าง ๆ กัน. คำว่า คตฺมมิ เรง วุจฺฉูพฺพ มีความว่า พึงอยู่ในเรือนหลัง ที่ตนเก็บจิวรไว้ในบ้านเห็นปานนั้น. หลายบทว่า หทุตปลตา วา น วิชิตฺตพฺพ มีความว่า อีก อย่างหนึ่ง ไม่พึงจะเรือนนั้น จากทัศนธนัดโดยอรอบ มีคำอธิบายว่า "ไม่พึงจะให้ห่างจากประเทศไทยประมาณ ๒ คอก็คับไป." ก็กรอยู่ ภายใน ๒ คอก็บ ย่อมสมควร. ล่วงเลยประมาณนั้นไป ถ้ามั่น