การวิเคราะห์ทุติยูกฐ์โสภิสกาบท : หน้า 167/450

ประโยค (ตอน) - ดูดยสมุนปลาสำหรับแปล ภาค ๑ - หน้าที่ 166 สงฆ์มกิสสสิกาบทที่ ๕ ทุติยูกฐ์โสภิสกาขบทวรรณนา ทุติยูกฐ์โสภิสกาบทว่า เตน สมยฺน พุทโธ ภควา เป็นต้น ข้ามเจาะจะกล่าวต่อไป:- พึงทราบวินิจฉัยในทุติยูกฐ์สกาบบทนั้น ดังต่อไปนี้:- [แก้กรรมปฐมบูญตูเรื่องภูมิตียะและภูมมหณะ] ว่า ทุบ มย อาโส ถกล ทุพพ มูลฤุดูตนาม ก็โรม มีความว่า ได้บว่าว่า พระเมตติตะและภูมมหณะนั้น ไม่อาจให้ มโนรถของตนสำเร็จในเรื่องแรก ได้รับการนึกคะ ถึงความแค้นเคือง กล่าวว่า "เดี่ยวเถอะ พวกเราจักรู้กัน" ถึงทีจะออกคอยแส่เรื่องราว เช่นนั้น. ต่อวันหนึ่ง ได้พบเห็นแล้วใจ มองคู่นั้นและกันแล้ว ได้กล่าวอย่างนี้ว่า "เอเดิด ผู้มีอายุ! พวกเราจะสมมติแต่ผู้ดนี้ ให้ชื่อว่า ทัพพมิลวะคร." มีคำอธิบายว่า "พวกเราจะตั้งชื่อให้แพ ผู้ดนั้น อย่างนี้ว่า "แพตัวนี้ ชื่อว่าทัพพมิลวะคร." แม้ในคำว่า มุตตยํ นาม อภิญญา นี้ ก็เช่นนี้. คำว่า เต ภิญญ เมตติยูกฺมุมชนา ภิญญ อนุญาติซึ้ง มีความว่า พวกภิกขุเหล่านั้น สอบสวนอย่างนี้ว่า "ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย! พวก ท่านเห็นพระทัพพมิลวครกับนางมุตตยิกญฺณี ณ ที่ไหนกัน?" พวกเธอตอบว่า "ที่ชงขจิตชมกู." ภิญญทัลลยถามว่า "ในเวลาไหน?"